شرایط تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی چیست؟

گاهی امکان دارد که به دلایلی دادگاه صادر کننده حکم اجرای مجموع یا بخشی از مجازات تعزیری یا زندان مرتکب را به صورت تعلیق در بیاورد که در این شرایط تبدیل حبس تعزیری به حبس تعلیقی بدین معنی می‌باشد که مجازات زندانی در طول مدت زمان معینی اجرا نگردد. ولی در صورتی که در طی این مدت او مجددا به جرمی مرتکب گردد، مجازات زندان تعلیق شده اجرا می‌شود.

به موجب قانون مجازات اسلامی، انواع مجازات‌هایی که در مورد جرایم ارتکابی در نظر گرفته شده است از چهار دسته کلی حدود قصاص ویه و تعزیرات برخوردار است. مجازات‌های تعزیری به مجازات هایی می‌گویند که میزان آنها بر عکس مجازات‌های حدی در اسلام مشخص نشده است و به همین خاطر قاضی بعد از رسیدگی به جرم حق دارد میزان مجازات را تعیین نماید.

وکیل خوب اصفهان در ادامه این مقاله به بررسی این موضوع که آیا تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی امکان پذیر است یا خیر و شرایط تبدیل حبس تعزیری به حبس تعلیقی خواهد پرداخت. اگر شما نیز مایل هستید در این باره اطلاعات بیشتری به دست آورید، حتما تا پایان همراه ما باشید.

ایا حبس تعزیری قابل تعلیق است؟

انواع مجازات‌ها در قانون مجازات اسلامی مشخص گردیده است که از بین آنها می‌توان به قصاص دیه حدود و تعزیرات اشاره داشت. مجازات‌های حدی به مجازات‌هایی می‌گویند که میزان آنها به طور کامل در شرع اسلام مشخص گردیده است و به این خاطر که قانون مجازات اسلامی هم مطابق با موازین اسلامی تدوین شده است، در این قانون مجازات‌های حدی کاملا بر طبق اسلام مشخص شده است.

البته گروه دیگری از مجازات‌ها هستند که میزان آنها در شرع مشخص نشده است بلکه قاضی با نظر به قانون اختیار دارد میزان آن را تعیین نماید که به این مجازات‌ها مجازات تعزیری گفته می‌شود. در ماده 18 قانون مجازات اسلامی در مورد مجازات تعزیری اینگونه بیان شده است که: «تعزیر نوعی مجازات است که نوع مقدار کیفیت اجرا و مقررات مربوط به تخفیف تعلیق سقوط و سایر احکام مربوط به آن در قانون مشخص شده است.»

بنابراین مجازات تعزیری به مجازاتی می‌گویند که قاضی با توجه به شرایط ویژه‌ای میزان آن را بر حسب محدوده قانونی تعریف شده مشخص می‌نماید. بدای مثال بر حسب شرایطی مثل شرایط روحی و روانی مرتکب هدف و انگیزه او، روش ارتکاب جرم، شرایط فردی و خانوادگی مرتکب و مواردی از این دست مقدار مجازات تعزیری امکان دارد کم یا زیاد گردد.

باید توجه داشته باشید که به موجب قانون مجازات اسلامی 8 درجه مجازات تعزیری وجود دارد که مجازات تعزیری درجه 8 کمترین آنها ( شامل حبس تا 3 ماه، شلاق تا 10 ضربه و جریمه نقدی تا 10 میلیون ریال ) و مجازات تعزیری درجه 1 ( شامل حبس بیشتر از 25 سال، جریمه نقدی بیشتر از یک میلیارد ریال، مصادره اموال و دارایی و نیز انحلال فرد حقوقی) شدیدترین نوع مجازات تعزیری به حساب می‌آید.

از این رو از جمله انواع مجازات‌های تعزیری حبس یا زندان می‌باشد که از انواع گوناگونی مانند حبس تعزیری و تعلیقی برخوردار است. ولی در این مورد سوالی که پیش می‌آید چنین می‌باشد که آیا تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی امکان‌پذیر است؟ به این منظور که به این سوال پاسخ دهیم بهتر است کمی در مورد مجازات تعلیقی صحبت کنیم و بگوییم که منظور از تبدیل حبس تعزیری به حبس تعلیقی چه می‌باشد. به صورت کلی موقعی که از تعلیق حکم بحث می‌شود هدف این می‌باشد که قاضی با در نظر گرفتن وضعیت ویژه‌ای اجرای کل یا بخشی از مجازات را تعلیق کرده و جهت مدت زمان معینی اجرای آن را به عقب می‌اندازد.

به نقل از وکیل پایه یک دادگستری اصفهان هدف از تبدیل حبس تعزیری به حبس تعلیقی یا همان تعلیق زندان این می‌باشد که قاضی صادر کننده حکم با توجه به شرایط قانونی اجرای مجازات تعزیری زندان را برای مدت زمان معینی به تاخیر اندازد. لیکن در جواب این سوال که آیا تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی امکان‌پذیر می‌باشد می‌بایست پاسخ مثبت داد. به بیانی دیگر با وجودی که مجازات زندان یا حبس تعزیری لازم الاجرا می‌باشد در صورت وجود وضعیت ویژه قاضی اختیار دارد حکم به تعلیق آن جهت مدت زمان معینی بدهد که در مطالب زیر شرایط تبدیل زندان تعزیری به تعلیقی را توضیح خواهیم داد.

شرایط تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی؟

شرایط تعلیق کردن اجرای مجازات‌های تعزیری و تعلیق کردن زندان مانند حبس یا زندان تعزیری بر اساس ماده 46 قانون مجازات اسلامی در نظر گرفته است که به موجب ماده مذکور یکی از شرایط تعلیق در اجرای مجازات‌های تعزیری مانند زندان یا حبس تعزیری می‌شود به موارد زیر اشاره کرد:

اول آنکه زمانی می توان حبس تعزیری را به حبس تعلیقی تبدیل کرد که جرم تعزیری جزء جرایم تعزیری درجه سه تا هشت باشد. یعنی طبق بر اساس تقسیم بندی مجازات‌های تعزیری جرایمی که مجازات آنها حبس تا پانزده سال است قابل تعلیق شدن هستند. از این رو در صورتی که مجازات حبس شخصی بیش از 15 سال باشد شرایط مورد نیاز جهت تعلیق کردن آن وجود نخواهد داشت.

از دیگر شرایط تبدیل حبس یا زندان تعزیری به تعلیقی و شرایط تعلیق حبس این می‌باشد که شرایط تعیین شده به‌منظور صدور قرار تعویق صدور حکم وجود داشته باشد. یکی دیگر از شرایط تعویق صدور حکم به موجب قانون مجازات اسلامی این می‌باشد که یکی از جنبه‌های تخفیف در مجازات حضور داشته باشد. همینطور در شرایطی که پیش بینی شود که مرتکب اصلاح گردیده است و یا در شرایط جبران خسارت و ضرر وارد شده به بزه دیده و عدم سابقه کیفری موثر از وی قاضی قادر است حبس تعزیری را به تعلیقی تبدیل کند.

یکی از جنبه‌های تخفیف در اجرای مجازات که باعث تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی می‌گردد مشارکت متهم در شناسایی همدستان و معاونین جرم، شرایط و اوضاع تحریک کننده‌ای که در هنگام ارتکاب جرم وجود داشته است، تسلیم کردن خود شرایط ویژه او از نظر سابقه کیفری و یا سعی و تلاش او در جهت تخفیف آثار جرم و جبران خسارت و ضرر وارد شده است.

از جمله شرایط تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی این می‌باشد که قاضی صادر کننده حکم کا یا بخشی از اجرای مجازات را جهت مدت 1 تا 5 سال به وضعیت تعلیق در آورده و آن را جهن مدت زمان معینی به تعویق می‌اندازد. بدین معنی که در صورتی که در طی این مدت زمان مرتکب مجددا جرم دیگری انجام ندهد مجازات حبس یا زندان لغو و منتفی خواهد شد؛ ولی در صورتی که در طی این مدت زمان مجددا مرتکب جرم دیگری انجام دهد به هر دوی مجازات آنها محکوم گردیده و اجرای مجازات حبس در مورد او صورت می‌پذیرد.

مضاف بر این یکی دیگر از شرایط تبدیل مجازات حبس تعلیقی به تعزیری این می‌باشد که علی‌رغم قاضی صادر کننده حکم قطعی حبس دادستان و یا قاضی اجرای احکام کیفری هم بعد از آنکه یک سوم از مجازات حبس تعزیری اجرا گردید قادر هستند درخواست تعلیق اجرای مجازات زندان را داشته باشند. همینطور شخص محکوم هم در شرایطی که یک سوم از مجازات زندان تعزیری را تحمل کرده باشد، با وجود شرایط قانونی حق دارد از طریق دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری تبدیل مجازات حبس به زندان تعلیقی را تقاضا نماید.

تبدیل حبس تعزیری به تعلیقی در چه جرایمی امکان‌پذیر نیست؟

به موجب قانون مجازات اسلامی وضعیت ویژه‌ای به‌منظور تبدیل زندان تعزیری به تعلیقی در نظر گرفته شده است. تبدیل زندان تعزیری به زندان تعلیقی تنها در مورد جرایمی امکان‌پذیر می‌باشد که به شکل مجازات حبس یا زندان تعزیری باشند. به بیانی دیگر مجازات‌های حدی قابلیت تعلیق و تبدیل کردن را ندارند؛ چوت که نوع و مقدار آنها به طور دقیق در شرع مشخص نگردیده است و قاضی این حق را ندارد که به تعلیق مجازات‌های حدی اقدام کند.

علی‌رغم این از جمله شرایط تبدیل زندان تعزیری به حکم تعلیقی این می‌باشد که زندان تعزیری از نوع حبس درجه 3 تا 8 باشد. لذا مجازات حبس‌های تعزیری درجه 1 و 2 قابلیت تعلیق کردن را ندارند. به موجب قانون مجازات اسلامی حبس یا زندان بیش از 15 سال تا 25 سال ( حبس تعزیری درجه 2 ) و زندان تعزیری بیش از 25 سال تا 30 سال (حبس تعزیری درجه 1)، قابلیت تعلیق کردن نخواهند داشت بلکه تنها مجازات‌های حبس تا پانزده سال قابلیت تعلیق خواهند داشت.

سخن پایانی

به موحب ماده 46 قانون مجازات اسلامی: «در جرائم تعزیری درجه سه تا هشت دادگاه می تواند در صورت وجود شرایط مقرر برای تعویق صدور حکم، اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را از یک تا پنج سال معلق نماید. دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری نیز پس از اجرای یک سوم مجازات می تواند از دادگاه صادرکننده حکم قطعی، تقاضای تعلیق نماید. همچنین محکوم می تواند پس از تحمل یک سوم مجازات، در صورت دارا بودن شرایط قانونی، از طریق دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری تقاضای تعلیق نماید.»

پس اگر مجازات حبس شخصی بیش از 15 سال باشد شرایط مورد نیاز جهت تعلیق کردن آن وجود نخواهد داشت. از دیگر شرایط تبدیل حبس یا زندان تعزیری به تعلیقی و شرایط تعلیق حبس این می‌باشد که شرایط تعیین شده به‌منظور صدور قرار تعویق صدور حکم وجود داشته باشد. یکی دیگر از شرایط تعویق صدور حکم به موجب قانون مجازات اسلامی این می‌باشد که یکی از جنبه‌های تخفیف در مجازات حضور داشته باشد. همینطور در شرایطی که پیش بینی شود که مرتکب اصلاح گردیده است و یا در شرایط جبران خسارت و ضرر وارد شده به بزه دیده و عدم سابقه کیفری موثر از وی قاضی قادر است حبس تعزیری را به تعلیقی تبدیل کند.